PRZEKAZANIE KOMPETENCJI

Zgodnie z tym wyjaśnieniem uchwały takie nie podlegają doręczeniu zainteresowanym osobom, a stro­nom nie służy prawo wnoszenia od tych uchwał odwołań w to­ku instancji administracyjnych. Mimo takiego stanowiska Sądu Najwyższego i tak ukształtowanej praktyki w literaturze stale odzywały się głosy postulujące zmiany w zakresie administra – cyjnego etapu wykonania prawa pierwokupu. Przeprowadzo­ne reformy administracji spowodowały istotne zmiany w zakresie kompetencji organów terenowej administracji państwowej.Przekazanie kompetencji dawnego organu kolegialnego jednoosobowemu organowi terenowej administracji państwowej nie rozproszyło jednakże wątpliwości, które wyłaniały się na tle uchwał prezydiów rad narodowych. 

DECYZJA O WYWŁASZCZENIU NIERUCHOMOŚCI

Do takich aktów należy przykładowo zaliczyć decyzję o wywłasz­czeniu nieruchomości, bowiem samo jej wydanie powoduje przejście prawa własności z dotychczasowego właściciela na Państwo . Drugi rodzoj aktów Administracyjnych to takie, któ­re są tylko przesłonką zowercia umowy. Klasycznym ich przy­kładem jest decyzja o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste, będąca jedynie przesłanką zawarcia umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste terenu państwowego . Do drugiej gru­py należy również zaliczyć decyzję o skorzystaniu z prawa pierwokupu, bowiem wydanie aktu administracyjnego w tej kwe­stii nie rodzi bezpośrednio i samodzielnie skutków cywilnopraw­nych.W świetle przepisów kodeksu cywilnego i ustawy o gos­podarce terenami w miastach i osiedlach nie powinien budzić wątpliwości pogląd, iż wyrażenie w akcie administracyjnym woli co do skorzystania z prawa pierwokupu nie wystarcza do wy­konania tego prawa, o więc że nie powoduje jeszcze zmian w sferze stosunków cywilnoprawnych .

ETAPY REALIZACJI UPRAWNIEŃ

Wykonanie prawa pierwokupu lub wykupu nieruchomości położonej w granicach administracyjnych miasta podlega ogól­nym regułom korzystania z przywileju pierwszeństwa kupne unormowanym w kodeksie cywilnym oraz szczególnym zasadom wynikającym z ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Tak więc i w tym przypadku przesłankami wykona­nia prawa pierwokupu są: zawarcie przez zobowiązanego z osobą trzecią warunkowej umowy sprzedaży ( zamiany lub da­rowizny) oraz zawiadomienie uprawnionego o treści tej umowy, czyli Skarb Państwa (odpowiedni organ administracji państwo­wej). Samo wykonanie pierwokupu przysługującego Państwu na mocy omawianej ustawy różni się jednak w sposób istotny od wykonania pierwokupu wynikającego z innych przepisów.

JAKO WSKAZÓWKA DYREKTYWNA

Wytycz­ne należy więc traktować jako wskazówkę dyrektywną dla organów administracji państwowej ułatwiającą podjęcie decyzji, a także jako pomoc w ujednoliceniu polityki korzystania z pra­wa pierwokupu na terenie całego kraju. W związku z tym żaden podmiot, opierając się jedynie na wytycznych zawartych w uchwale nr 62. nie może powołać się na określone tam wyłączenia korzystania z prawa pierwo­kupu i żądać na tej podstawie unieważnienia oświadczenia wo­li o wykonaniu pierwokupu nieruchomości miejskiej. Takie żą­danie byłoby uzasadnione tylko wtedy, gdyby wytyczne miały charakter przepisu prawnego w rozumieniu przepisów k.c. (art. 58 § 1 k.c.).W praktyce notarialnej wytyczne zawarte w uchwale nr 62 traktowane są także tylko jako dyrektywy dla organów administracji państwowej. Notariusze bowiem sporządzają warunkowe umowy sprzedaży nieruchomości miejskiej również wtedy, gdy prawo pierwokupu nie powinno być stosowane zgodnie z wy – tycznymi Rady Ministrów.

PODSTAWA MOTYWACYJNA WYKONANIA PRAWA PIERWOKUPU

Można sądzić, iż wspomniane wytyczne odnoszą się wy­łącznie do decyzji prezydenta lub naczelnika miasta (dawniej uchwały prezydium rady narodowej) stanowiącej tylko przesłan­kę do złożenia oświadczenia woli. Ograniczenia zawarte w wy­tycznych stanowią tylko podstawę motywacyjną wykonania pra­wa pierwokupu. Skorzystanie lub nieskorzystanie z uprawnie­nia płynącego z zastrzeżenia prawa pierwokupu należą bowiem do wyłącznej sfery działania uprawnionego i w zasadzie obojęt­ne jest, jakimi motywami kieruje się on przy składaniu oświad­czenia woli co do skorzystania z pierwokupu nieruchomości miejskiej. Wytyczne Rady Ministrów są rodzajem dyrektywnych zaleceń dla organów administrecji państwowej o znaczeniu prawnopolitycznym i edministracyjnym, a nie normami prawnymi regulującymi zakres praw i obowiązków obywateli.

OBOWIĄZEK KOORDYNOWANIA

Niemniej właśnie na Radzie Ministrów spoczywa obo­wiązek koordynowania działalności terenowych organów admi­nistracji państwpwej oraz nadawania kierunku ich pracy, a przede wszystkim obowiązek udzielania pornocy w zakresie wykonywania zadań (art. 89 ust. 1 zmienionej ustawy o radach narodowych). Dlatego też znaczenie prawne wytycznych Rady Ministrów zawartych w uchwale nr 62 sprowadzało się i nadal się sprowadza do norm instrukcyjnych mających cechy rei fori intemi. Aktualne pozostają nadai wypowiedzi przedstawicieli doktryny sprzed nowelizacji ustawy o radach narodowych, w których został wyrażony pogląd, iż wytyczne mają charakter jedynie dyrektywy i nie tworzą praw podmiotowych dla podmio­tów „zewnęt rznycW\ czyli nie będących organami administracji.

INTERPRETACJA OBOWIĄZYWANIA NORM PRAWA

Zdaniem eutorów opowiedojących się ze taką interpretacją obowiązywania norm prawa administracyjnego uchwała Rady Ministrów wydana na podsta­wie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ma charakter przepisu prawnego obowiązującego wszelkie podmioty, a nie tylko organ administracji państwowej . Konsekwen­cją takiego stanowiske jest przyznanie możliwości powoływania się na nieważność crsynności prawnej, gdy oświadczenie woli o skorzystaniu z prawa pierwokupu nastąpiło z przekroczeniem zakazów zawartych w wytycznych. Uznaje się przy tym, iż każ­de przekroczenie granic wytycznych, a przede wszystkim zakazów i nakazów w nich zawartych, może być uznane za nad­użycie prawa i jako takie nie podlegające ochronie prawa.